Émile Zola, tłum. Czesław Mastelski
Nana
Reż. Monika Pęcikiewicz
Premiera nr 4198
Data premiery: 18 IX 2020 roku
Duża Scena
Czas trwania: 180 min.
Émile Zola chciał opowiedzieć o „męskich chuciach” i zrobił to za pomocą historii kobiety – Nany, prostytutki z paryskiego bruku – opowiadają realizatorzy spektaklu. – „Jesteśmy wśród kobiet przeczesujących włosy do tyłu, czerwonych-wykonturowanych ust, męskich perfum o jedno psiknięcie za dużo. Wkrótce buty kleją ci się od piwa, włosy od potu i kurzu, w łazience brakuje papieru i chce ci się spać, ale zostajesz, bo zawsze coś może cię ominąć”.
Nana nieustannie próbuje wyzwolić się z narzuconej roli, nie przebierając w środkach. Dziś jest dla nas inspiracją i sprawia, że stawiamy sobie pytania: z czego, jak i czy w ogóle przyszło się nam wyzwalać? Jaka jest teraz nasza podmiotowość? Czego się boimy? Jak manifestujemy nasz strach? Czego oczekujemy od innych? Co dajemy z siebie?
Nie ma już śniegu, nie ma traszek, nie ma kalarepy. Ludzie są nienasyceni/przesyceni, niedoczuci, znudzeni. Świat, który znamy się kończy, czy może się zmienić? Znajdujemy się w zamkniętej i zawłaszczonej przestrzeni, gdzie wszystko już należy do kogoś. Chcą coś z siebie wykrzesać, coś poczuć, często za pomocą kogoś. Przyglądamy się ofiarom wykorzystywania, upokorzenia czy bezsilności. Jednak głównie szukamy momentów, kiedy ludziom chwilowo udaje się coś ocalić. Gdy przez chwilę zamykają się w „bańce” i próbują się spotkać z drugą osobą czy samym sobą. Po prostu pobyć.
NANA da Ci wszystko.
Spektakl przeznaczony dla osób powyżej 18 roku życia.
Realizatorzy
Reżyseria
Monika Pęcikiewicz
Adaptacja i dramaturgia
Wiktoria Czeladka
Scenografia
Karolina Benoit
Kostiumy
Paula Grocholska
Muzyka
Cezary Duchnowski
Choreografia
Kasia Kizior, Kaya Kołodziejczyk (koordynatorka intymności)
Światła
Mirek Kaczmarek
Wideo
Maciej Maćkiewicz
Asystentka reżyserki
Wiktoria Czeladka
Asystent scenografki
Łukasz Mleczak
Inspicjentka
Magdalena Matusewicz
Produkcja
Andrzej Szwaczyk, Jacek Muszkieta
Obsada
Mariusz Adamski
Konrad Cichoń
Piotr B. Dąbrowski
Bartosz Figurski
Michał Kaleta
Piotr Kaźmierczak
Paweł Kozłowski
Barbara Krasińska
Teresa Kwiatkowska
James Malcolm
Jakub Papuga
Małgorzata Peczyńska
Monika Roszko
Aleksandra Samelczak
Michał Sikorski
Paweł Siwiak
Andrzej Szubski
Ewa Szumska
Kornelia Trawkowska
Mateusz Wiśniewski
Spektakl z towarzyszeniem Orkiestry Antraktowej Teatru Polskiego w Poznaniu pod batutą Adama Domurata
Skrzypce I
Paulina Kmieć
Skrzypce II
Julia Michalik
Altówka
Aleksandra Ruciak-Kowalczyk
Wiolonczela
Agata Kaszubowska
Flet
Julia Radajewska
Fortepian
Jakub Czerski
Perkusja
Paulina Andrzejak / Zuzanna Maria Lipska
Nadrzędny temat spektaklu o tyle wypływa z ducha Zoli, że zakorzeniony jest w naturalistycznym toposie walki płci. Walka ta, która tak bardzo zajmowała wielkich twórców naturalistycznego teatru – Ibsena i Strindberga, bynajmniej nie zakończyła się wraz ze zmierzchem ich epoki, zdają się sugerować twórcy spektaklu. Pęcikiewicz, niejako wbrew modzie na wszelkie „równościowe” i „dekonstruujące zbiorową pamięć” spektakle o męskiej przemocy i historycznym odpodmiotowieniu kobiet, przypomina różne warianty i odsłony „odwiecznej” wojny, w której wszyscy są siebie warci. Oglądamy więc pospolite zdrady, choć w niepospolitym scenicznym wydaniu – równolegle prowadzona rozmowa uwikłanego w romans z Naną Muffata (Michał Kaleta) z żoną Sabiną (Ewa Szumska) i z kochanką, w której niewierny mąż chce ze wszelkich sił uniknąć kłótni i chwili szczerości – to małe arcydzieło, zawstydzające i rozbrajające. Śmieszne i straszne, znakomicie odegrane przez tercet aktorski. Widzimy też stale czerpanie rozmaitych korzyści z powabów ciała, w tym napawanie się władzą nad męskim pożądaniem, kuszenie i wdzięczenie się, a także niebezpieczne, odpychające wręcz wykorzystywanie własnej przewagi i siły, by zyskać seksualną przyjemność. Ta istna galeria niechcianych, spychanych w społeczny niebyt i rozmaitymi sposobami maskowanych praktyk damsko-męskich – czyż nie także dzisiaj? – brzmi ze sceny może nie rewelatorsko, lecz dziwnie znajomo i oczyszczająco. Od napisania Nany przez Zolę minęło 140 lat, ale jeśli chodzi o stosunki między płciami wcale wiele się nie zmieniło – sugerują twórcy, nie popadając przy tym w histerię ani w fałszywą mieszczańską pruderię.
Po krótkim rozbiegu od razu przechodzimy do rzeczy. Zaczyna grany przez Piotra Kaźmierczaka dyrektor teatru Variétés – sadza sobie na kolanie kobietę i zaczyna miarowo nim ruszać. Później Satin (Monika Roszko) przechodzi z rąk do rąk siedzących obok siebie mężczyzn. Jej nagie, owinięte jedynie folią, ciało płynie przez rząd kolan jak po taśmie produkcyjnej. Potem ktoś ją jeszcze chwyci jak lalkę, bezwładną przerzuci przez ramię i będzie symulował seks z nią i kimś jeszcze. Mężczyźni nie poświęcają Satin ani odrobiny uwagi: rozmawiają ze sobą, a gdy przychodzi pora na kolejnego, ten po prostu bierze dziewczynę, jakby sięgał po krążącą w towarzystwie butelkę, by z niej pociągnąć łyk, nie przerywając dyskusji. Błahej, choć przecież w tym męskim świecie ważniejszej niż – choćby sprowadzona do obiektu seksualnego – kobieta.
Cała scena rozgrywana jest metodycznie. Nie ma w niej ani odrobiny realizmu, wszystkie ruchy wykonywane są mechanicznie, jak w dobrze działającej maszynerii patriarchatu. Seks nie służy tu przyjemności, lecz jest demonstracją władzy: dominacji ubranych mężczyzn nad nagim ciałem kobiety; pokazuje też hierarchię w grupie – nie bez znaczenia chyba jest, że pierwszy dziewczynę wykorzystuje dyrektor teatru.
