Querelle

Jest port wielki jak świat, co się zwie... Brest. W porcie tym unosi się zapach zła (cudowna gra kostiumów z nazwą znanych perfumów, brawo Łukasz Mleczak). Skrywane żądze i fantomowe rany po wypartych uczuciach eskalują i popychają marynarzy i dokerów do zbrodni. Nie w tym rzecz, kto ją popełnił, ale w augustiańskim "Unde malum?". To świat, który na podstawie prozy Géneta Piotr Pacześniak wyczarował na deskach Teatru Polskiego w Poznaniu. Pacześniak to specjalista nie tylko od udanych przepisań prozy na potrzeby teatru tak, by wydobyć dramaturgiczne napięcia, konflikty, wektory pragnień poszczególnych postaci), ale też od budowania spójnej, kompletnej inscenizacji, w której integruje znakomicie funkcjonujący test z środkami postdramatycznymi (choreografia Krystyny Lamy Szydłowskiej z cudnymi etiudami ukazującymi relacje bohaterów w tle, piosenki, stroje). Tę dwutorową narrację porządkują wyraźnie rytmy i szlachetne przełożenie fragmentów pierwszoosobowej narracji na subtelne interakcje z widzami. Zarówno port jak i La Feria: brutalny porządek hierarchii i jej odwrócenie - funkcjonowały skutecznie zarówno w sugestywnej reprezentacji jak i w rejestrze meta znaczeń.

Wpisane w Querelle z Brestu erotyzm i agresja, w spektaklu są prezentowane w dużej mierze za pomocą ruchów i gestów. Na relacje bohaterów wskazuje przede wszystkim choreografia, która na przykład w scenie kłótni Querella'a z bratem angażuje dodatkowych aktorów - symbolicznych reprezentantów rodzeństwa. Zbiorowe choreografie dodają spektaklowi dynamiki. Wypełnione są zmysłowością, groteskowością, czasem subtelnością, a czasem wulgarnością, nie przekraczającą jednak granicy dobrego smaku. Duża w tym zasługa choreografki Krystyny Lamy Szydłowskiej, która na scenie wciela się w jednego z marynarzy.

Pacześniakowi z powodzeniem udało się oddać erotyczny, wręcz perwersyjny klimat powieści, prawie w ogóle nie popadając w i tak uzasadnioną wulgarność. Choć duża scena poznańskiego teatru zmniejszona została przez ustawione z jej trzech stron kontenery transportowe (scenografia Łukasza Mleczaka), reżyser znakomicie gra całą jej przestrzenią. Pochwalić należy Monikę Stolarską za wyjątkowo celną reżyserię światet oraz Krystynę Lamę Szydłowską (obecną także na scenie i swą obecność mocno zaznaczającą) odpowiedzialną za ruch sceniczny. Zespół aktorski prezentuje dobrą formę, ale wyróżnić pragnę Macieja Pestę, który naturalnie i ze swadą prowadzi liczne interakcje z widownią, a swą postać buduje na humorze i przerysowaniu. Zaskakująco dużo humoru jest zresztą w calym spektaklu. Takiego Geneta to ja rozumiem!