Pieścidełko. Teatr Narodowy nad Wartą

Z rocznicami, zwłaszcza okrągłymi, wiążą się zazwyczaj różnego rodzaju podsumowania. Nic więc dziwnego, że spektakl przygotowany z okazji stupięćdziesięciolecia nieprzerwanej działalności Teatru Polskiego w Poznaniu to wieloprzystankowa, zaplanowana z rozmachem wyprawa w przeszłość. Zwrócenie się ku temu, co wydarzało się przez półtora wieku istnienia poznańskiej sceny – zabieg w dużym stopniu oczywisty – obarczone było jednak sporym ryzykiem. Wynikało ono między innymi z obfitości materiału historycznego, mnogości zdarzeń, postaci i wątków. Spośród nich trzeba było jakoś wyselekcjonować te, o których będzie się opowiadać, co nieuchronnie oznacza konieczność odrzucenia innych, niejednokrotnie wcale nie mniej znaczących. W takich okolicznościach niebezpiecznie łatwo popaść w nadmierny sentymentalizm albo pozwolić, by spektakl przerodził się w nieznośną, patetyczną celebrację. Na całe szczęście twórcom „Pieścidełka. Teatru Narodowego nad Wartą” udało się w przeważającej mierze tego rodzaju niebezpieczeństw uniknąć. Spektakl zawdzięcza to przyjętej przez jego realizatorów i realizatorki strategii utrzymywania proporcji pomiędzy momentami powagi a dominującą, nasyconą duchem zabawy, teatralną żywiołowością. Nie mniej istotna jest też szczypta autoironicznego dystansu, z jakim teatr za sprawą jubileuszowego przedstawienia przygląda się własnej historii.
(...) „Pieścidełko”, niezależnie od rocznicowego charakteru, to przedstawienie z powodzeniem wpisujące się w powracający od kilku lat na wielu polskich scenach nurt autoteatru. Twórcy przyglądają się sieci rozmaitych zależności i relacji, które wpływały na specyfikę i tożsamość poznańskiego teatru w przeszłości, sugerując, że wiele z nich kształtuje charakter tego miejsca także dzisiaj. Przyglądają się relacjom instytucji z władzami i publicznością, a nawet – z krytykami (reprezentowanymi przez Jerzego Kollera, znakomicie zagranego przez Michała Kaletę). Nie lekceważą też stosunków międzyludzkich wewnątrz teatru, zwracając szczególną uwagę na wzajemne traktowanie się dyrekcji, reżyserów i osób z zespołu aktorskiego.

Jak było? Intensywnie, wielowątkowo, momentami przaśnie, innymi z kolei bardziej refleksyjnie. Było wszystko - musical i extravaganza, pastisz na operetkę i teatr dramatyczny, satyra i monologi sięgające do tekstów źródłowych. Mamy też ogrom swobody, z jaką każda jedna z osób z obsady poruszała się po tym spektaklu, choć był to dopiero drugi pokaz "Pieścidełka"(...).
Od coraz to szybszych kroków, których dźwięk dochodził do nas zza zasuniętej kurtyny do grupowego, rytualnego i transowego niemal biegu po okręgu. Siła wspólnoty przywiodła mi na myśl żywioł i być może skojarzenie to wcale nie jest na wyrost - gdyby nie oddolna inicjatywa wspólnoty, Teatr Polski w ogóle by nie powstał. Dlatego właśnie z okazji urodzin odwiedzili go niemal wszyscy, którzy na przestrzeni lat kształtowali jego charakter: Emil Zegadłowicz, Edmund Rygier, Jerzy Koller, państwo Byrscy, Stanisława Wysocka. Nie zabrakło też Wilama Horzycy, Andrzeja Lelewicza i Stefana Jaracza. A pamiętacie kim byli Bolesław Szczurkiewicz, Helena Modrzejewska, Artur Maria Swiniarski, Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa czy Gabriela Zapolska? No właśnie. To ich historie opowiadają nam losy Teatru Polskiego, na który spoglądamy przez pryzmat ich doświadczeń, ambicji i definicji teatru samego w sobie

Na początku jest żaba historia a może legenda jakoby to żywa żaba została zakopana jako kamień węgielny pod nowo powstając teatr. Żaba symbol szczęścia, bogactwa i obfitości, a także odrodzenia i transformacji. Żaba która przez 150 lat widziała i słyszała wszystko.Spektakl Pieścidełko to swojego rodzaju rewia,wodewil,musical i esej a także nostalgiczne wspomnienia Zapolskiej,Wysockiej,sprośnego Świnarskiego,romansów Zegadłowicza,niespełnionych ambicji Horzycy. Modrzejewska udziela lekcji z interpretacji Szekspira i daje pokaz niczym Taylor Swift ,a wszystkiemu przygląda się Atlas i kariatydy alegorie piękna sztuki i teatru. Spektakl "Pieścidełko. Teatr Narodowy nad Wartą" jest hołdem dla Teatru Polskiego, jego 150-letniej historii i artystów z nim związanych. Jest to meta-refleksja nad historią Teatru Polskiego w Poznaniu i jego rolą w polskiej kulturze.Gratulacje dla twórców i obsady,a także dla Konrad Marek Cichoń ,za stworzenie spektaklu i połączenie widowiska i eseju, wykorzystując różne formy artystyczne, od kabaretu po rytuał. I na zakończenie jak to wybrzmiewa w tym przedstawieniu”Albo ma się spokój,albo ma się teatr”. Ja wybieram teatr!

Ale zespół Teatru Polskiego to sobie musi wszystko utrudniać. Wymyślili, a liderem projektu został Konrad Marek Cichoń, aktor, reżyser, scenarzysta, że sobie sami napiszą sztukę na jubileusz. Taką, która pokaże te 150 lat działalności. Żeby jeszcze zrobili to „po bożemu”, czyli świetlane momenty, najlepsze premiery, a było ich już ponad 4 tysiące, ludzie z pierwszych stron gazet... No dałoby się to zrobić i fermentu by nie siało. Nudno, ale przecież porządnie.
Oni jednak poszli na całość, czyli historia teatru tak, ale pokazana poprzez skandale, które przez te półtora wieku zamiatane były skrzętnie pod dywan. A działo się, oj działo… Wszyscy o tym wiedzieli, szeptali po kątach, ale jak to w porządnym Poznaniu bywa na ucho, za firanką, nieoficjalnie. Tak by zostało, gdyby nie ten jubileusz. I byłoby nudno, ale porządnie.
Już dosyć tego porządku, tego krycia, że tu nic się nie działo bulwersującego, że nie oszukiwano, nie było sex afer, homoseksualizmu, romansów i zdrad. Święci teatru nie robili przecież. Porządnie nie jest, ale za to nudy nie ma ani minuty.
„Pieścidełko. Teatr Narodowy nad Wartą’” to 3 godziny zabawy, powagi, śmiechu i zastanowienia.